Projekt “JEDEN - DWA - PIĘĆ! Działania międzydzielnicowe z okazji 125 rocznicy przyłączenia Jeżyc, Łazarza i Wildy do Poznania” był finansowany ze środków Miasta Poznania.

Tworzymy i pomagamy.

Kontakt

505 25 15 10

kontakt@fundacjaaitwar.pl

Fundacja AITWAR

ul. Perłowska 12/1

60-182 Poznań    

KRS: 0000472391  

125 lat razem! 
Jeżyce - Łazarz - Wilda - Poznań

     125 lat temu, 1 kwietnia 1900 roku stało się - do Poznania przyłączono trzy bezpośrednio do niego przylegające podpoznańskie wsie, tworząc podwaliny pod nowy ład urbanistyczny. Niektórzy do dzisiaj twierdzą, że to Jeżyce, Łazarz i Wilda objęły swoimi ramionami, przytuliły Poznań do siebie... że to Poznań został do nich przyłączony.

     Pod koniec XIX wieku Poznań był najbardziej przeludnionym miastem Rzeszy Niemieckiej. Liczba ludności zwiększyła się czterokrotnie, a miasto nie mogło się rozrastać w swoich dotychczasowych granicach. W 1900 roku nadburmistrz Poznania, Richard Witting, podjął decyzję o przyłączeniu Jeżyc, Łazarza, Wildy i Górczyna. W wyniku tych zmian obszar miasta powiększył się z około 8 km² do 30 km², a liczba mieszkańców wzrosła z około 70 tysięcy do ponad 117 tysięcy.

Przyłączenie dawnych wsi do Poznania miało ogromny wpływ na jego rozwój. Do tej pory miasto funkcjonowało jako twierdza, otoczona murami i wałami, ograniczona surowymi przepisami budowlanymi. Po ich zniesieniu możliwa stała się swobodna rozbudowa, a dawniej samodzielne osady zaczęły przybierać charakter miejskich dzielnic. Powstały szerokie ulice, zabudowa kamieniczna, rozwijała się infrastruktura komunikacyjna. Miasto zaczęło rosnąć w siłę, zyskując nowe funkcje i dynamikę typową dla metropolii.

Jednak to, co wyróżnia Poznań na tle innych polskich miast, to fakt, że przyłączone dzielnice nie zatraciły swojej odrębności. W przeciwieństwie do Warszawy, Gdańska czy Wrocławia, gdzie rozwój przestrzenny odbywał się inaczej, Poznań zachował strukturę wieloośrodkową. Każda z dawnych wsi miała swój własny rynek, który do dziś pełni funkcję lokalnego centrum. Właśnie dlatego w Poznaniu mamy Rynek Jeżycki, Rynek Wildecki czy Rynek Łazarski – miejsca, które nie są tylko zwykłymi placami handlowymi, ale stanowią serce swoich dzielnic.

Choć na pierwszy rzut oka Jeżyce, Wilda czy Łazarz mogą wydawać się podobne – wszystkie mają kamieniczną zabudowę z przełomu XIX i XX wieku – to wystarczy się im przyjrzeć bliżej, by dostrzec ich wyjątkowość. Artystyczne Jeżyce, robotnicza Wilda, elegancki Łazarz czy willowy Sołacz – każda z tych dzielnic ma swój niepowtarzalny charakter, swoją własną, choć dyskretną, to wyczuwalną osobowość. To właśnie ta mozaika dawnych osiedli sprawia, że Poznań jest miastem jedynym w swoim rodzaju – miejscem, w którym historia wsi i miasta splotła się w niepowtarzalny sposób.

        W lutym 2025r. w efekcie oddolnych działań wielu organizacji pozarządowych podjęto inicjatywę nadania obchodom 125-lecia przyłączenia Jeżyc, Łazarza i Wildy bardziej uroczystego charakteru. Po zebraniu propozycji, deklaracji i ocenie możliwości całość zamierzeń z poszczególnych fyrtli zebrała w jeden projekt i złożyła do Urzędu Miasta Poznania Fundacja AITWAR, której działania od wielu lat związane są z poznańskimi Jeżycami.